Linkse Gedachten

Zoveel wordt er dit jaar aan defensie besteed (7762,3 miljoen euro om precies te zijn). En waar wordt dit allemaal aan uitgegeven?

Nederland kiest voor een actieve en constructieve rol in Europa en in de wereld. De inzet van militairen in Afghanistan, Congo, Soedan, Libanon en tal van andere plaatsen, vaak onder moeilijke en risicovolle omstandigheden, onderstreept de bereidheid van ons land om actief bij te dragen aan internationale veiligheid en stabiliteit. In 2006 zijn ruim tienduizend militairen uitgezonden naar operaties in het buitenland. Ook binnen de eigen landsgrenzen is de krijgsmacht actief. Defensie garandeert de continue beschikbaarheid van 4600 militairen, binnen afgesproken reactietijden, ter ondersteuning van de civiele autoriteiten bij rampenbestrijding en crisisbeheersing.

De regering stemt het veiligheidsbeleid af op de nieuwe situatie in de wereld. Onze krijgsmacht is in staat op alle geweldsniveaus te opereren samen met onze bondgenoten. Indien noodzakelijk kan Defensie grotere land-, zee- en luchtoperaties uitvoeren, evenals early entry operaties waarin snel een militair overwicht moet worden bereikt. Defensie draagt bij aan de doelstelling van de regering door zich te richten op vredesmissies, op bestrijding van terrorisme, op conflictpreventie en op wederopbouw. Onze militairen treden in internationale missies veelal op temidden van de bevolking, waaronder zich zowel onschuldige burgers als tegenstanders bevinden, en onder het toeziend oog van de media. Het belangrijkste doel van de operatie is niet de militaire overwinning, maar het scheppen van de voorwaarden voor het politieke proces, met als kern staatsvorming. Daarvoor is een geïntegreerde, veelomvattende aanpak nodig waarin verschillende internationale organisaties, departementen, non-gouvernementele organisaties en het bedrijfsleven hun rol spelen, doorgaans aangeduid als de 3D-benadering: Diplomacy, Defence and Development .

[…]

In 2008 zal Defensie in ieder geval bijdragen aan de NAVO-operatie ISAF in Afghanistan, de VN-operaties UNMIS in Soedan en UNIFIL in Libanon, de EU-missie EUFOR in Bosnië-Herzegovina en de NAVO-trainingsmissie NTM-I in Irak. Hoewel veel aandacht naar Uruzgan uitgaat, richt Defensie zich mede op de mogelijke nieuwe inzet in andere delen van de wereld, met name Afrika. Defensie bereidt voorts een bijdrage van waarschijnlijk enige tientallen marechaussees voor aan de politiecomponent van de civiele EU-missie in Kosovo.

Niet aan de bescherming van het land, want zoals ik al eens eerder heb gezegd, echte bedreigingen hebben we niet meer. In plaats daarvan nemen we deel aan allerlei dubieuse “vredesmissies” om de wereld veilig te houden voor de Verenigde Staten. Geen wonder dat er geen geld is om de politie, verplegers en leraren goed te betalen…

Als een goede zoon uit een gematigd links gezin ben ik altijd opgegroeid met de gedachte dat Nederland trots moet zijn op de bijdrages het traditioneel levert aan Verenigde Naties vredesmissies. Nederland bewaart maar mooi de vrede in allerlei verre vreemde landen, dacht it altijd. Maar dit klopt natuurlijk niet. Wat we echt doen is, zoals in Afghanistan een marionetten regering op de been houden, of, zoals in Libanon of de Sudan, een situatie “bevriezen” die gunstig is voor Washington (en Europa), of, zoals in Bosnië en Kosovo, een neo-coloniaal protectoraat ondersteunen. Met al deze inzet bewijst Nederland keer op keer een brave knecht te zijn van de Amerikaanse wereldorde.

Niemand die het weet, want de regering ziet het bijhouden van hoeveel burgerslachtoffers er vallen bij de gevechten die het Nederlandse leger levert met de zogenaamde Taliban (een misnoemer, maar dat terzijde). Afgelopen dinsdag werd dit weer eens in De Pers bevestigd:

De regering ziet het niet als de taak van de militairen om burgerdoden te tellen, zegt minister Verhagen van Buitenlandse Zaken. Het parlement krijgt geen informatie over Afghaanse burgerslachtoffers en vindt dit geen prioriteit. ‘Onze militairen zijn geen rapporteurs of journalisten.’

Ten minste 157 vuurgevechten hebben de Nederlandse militairen geleverd, sinds het begin van de missie in Uruzgan in maart 2006. Zeker 50 lasergeleide bommen van 500 pond wierpen Nederlandse gevechtsvliegtuigen af. Dat blijkt als je de gevechtshandelingen op de website van het ministerie van Defensie turft.

‘Vermoedelijk zijn daarbij aan de zijde van de tegenstanders slachtoffers gevallen’, meldt het ministerie steevast onderaan berichten over de gevechten in Afghanistan. Weet het ministerie dat dan niet zeker? En dan wel met zekerheid stellen dat het allemaal tegenstanders waren die door de Nederlanders zijn bestookt? Of zaten er misschien ook Afghaanse burgers tussen?

De regering lijkt te geloven dat zolang we geen burgerslachtoffers zien (omdat we er niet naar op zoek gaan), ze er ook niet zijn en er dus geen probleem is. bovendien vallen er altijd onschuldige slachtoffers in een oorlog en is het allemaal de schuld van de Taliban door zich tussen burgers te verschuilen…

Volgens het NRC Handelsblad wekken de defensieplannen van het PvdA wrevel op bij de coalitiepartners:

Tijdens een overleg in de Tweede Kamer over het personeelsbeleid nam zowel CDA als Christenunie afstand van de PvdA. „Absoluut onwenselijk”, luidde het oordeel van Tweede Kamerlid Knops (CDA). Zijn collega Voordewind van de ChristenUnie noemde het PvdA-plan „veel te voorbarig”. Ook de VVD had geen goed woord over voor de voorstellen van de PvdA om de begroting van het ministerie van Defensie drastisch te herschikken. „Ik verwijs het direct naar de prullenbak”, aldus Kamerlid Boekestijn. Het afgelopen weekeinde noemde minister Van Middelkoop (Defensie, CU) het plan van de PvdA al „ontmoedigend voor de krijgsmacht”.

In de notitie met de naam ‘In dienst van Nederland’ stelt de PvdA voor het aantal fregatten van de marine opnieuw te halveren (van zes naar drie), moet de landmacht opnieuw tanks inleveren (van 60 naar 44) en blijven van de artillerie nog 12 stuks geschut over (tegenover 24 in de plannen van minister Van Middelkoop). Ook het aantal operationele F-16 gevechtsvliegtuigen kan volgens de PvdA verder omlaag: van 72, zoals minister Van Middelkoop eerder voorstelde, naar 54.

Mij irriteert het ook: het gaat niet ver genoeg. Zoals ik al eerder zei toen de regering kwam met bezuinigingen op defensie schaf het dan helemaal af. We gebruiken het tenslotte alleen nog maar voor dubieuse “vredesmissies” in landen die ons liever zien gaan dan komen. Voor de landsverdediging is het leger allang niet meer nodig, nu de grootste dreiging van terroristen afkomstig is. Het geld dat we overhouden als het leger wordt afgeschaft kunnen we ook goed gebruiken, in de gezondheidszorg, het onderwijs, voor de opvang van de vergrijzing, noem maar op. En als we het leger niet afschaffen, maar ons blijven laten gebruiken voor verdere uitzendingen, dan zullen de kosten alleen maar toenemen, zoals minister van defensie Van Middelkoop al toegaf gisteren:

Wil Nederland de missie in Uruzgan voortzetten en ook in de toekomst een over de hele wereld snel inzetbare krijgsmacht hebben, dan moet er niet minder maar meer geld voor defensie beschikbaar komen, zegt de minister. „Niemand koopt wat voor een krijgsmacht die na één operatie is uitgewoond.” En: „Na meer dan vijftien jaar bezuinigen wordt het tijd dat de Nederlandse politiek begint te wennen aan het idee dat hogere defensieuitgaven nodig kunnen zijn.”

En dan hebben we het nog niet eens over de menselijke kosten.

Het zat er al een tijdje aan te komen, met de almaar stijgende kosten van de “vredesmissie” in Afghanistan, maar vandaag kwam het nieuws dan eindelijk: defensie moet weer materiaal gaan verkopen:

Van de 88 Leopard-tanks worden er 28 verkocht.

Van de 36 pantserhouwitsers worden er 24 afgestoten.

De groep F-16-jachtvliegtuigen wordt fors ingekrompen. Van de 90 F-16’s blijven er 72 over. Het afstoten van de vliegtuigen wordt verdeeld over de vijf bestaande squadrons. Deze worden nu kleiner.

De permanente aanwezigheid van een marinierscompagnie op Aruba komt te vervallen. In plaats daarvan worden landmachtmilitairen op het eiland gestationeerd. Zij worden om de vier maanden afgelost. Dit scheelt huisvestingskosten.

De Koninklijke Marechaussee moet 70 functies schrappen.

De aanschaf van Tomahawk-kruisraketten wordt opgeschort, net als de aanschaf van de MALE UAV, een onbemand verkenningsvliegtuigje.

Dit alles komt dus omdat de uitgaven in Afghanistan fors boven de begroting zijn uitgekomen:

Oorspronkelijk werden de kosten van twee jaar Uruzgan begroot op 360 miljoen euro. De laatste ramingen gaan uit van een bedrag van ten minste 580 miljoen euro. De militairen verbruiken veel meer brandstof en munitie dan was voorzien. Het inhuren van (privaat) luchttransport kost handenvol geld. Om de veiligheid te kunnen waarborgen, moeten er veertienhonderd militairen naar Uruzgan, in plaats van de geplande duizend.

De enorme kosten van de missie hebben nu al gezorgd voor een financieel gat van een miljard euro in de Defensiebegroting (totaal: 7,9 miljard) in de komende jaren. Dat tekort moet op de één of andere manier worden aangevuld. In Uruzgan is bovendien gebleken dat er nog extra uitgaven moeten worden gedaan.

Als je tussen de regels doorleest, dan is deze nieuwe voorgestelde bezuinigingsronde niets meer dan een politiek pressiemiddel van de minister van defensie, Middelkoop, om de regering en kamer onder druk te zetten over een adequate financiéring van een eventuele verlenging van de missie. Gezien de verontwaardigde reacties van verschillende defensie woordvoerders lijkt die opzet te slagen; geen van de partijen die voor de vredesmissie zijn, zullen erg blij zijn met verdere bezuinigingen bij defensie.

Maar zelf denk ik, waarom doeken we niet de hele zooi op? Waar gebruiken we het leger nog voor, anders dan om in verre vreemde landen de wacht te houden? Voor zelfverdediging hebben we het echt niet meer nodig: de Duitsers zijn onze vrienden en ook de Russen zijn meer een bedreiging door hun vermogen de gaskraan dicht te draaien dan doordat ze ons zouden kunnen binnenvallen. Schaf het leger af, hevel die taken die we nog wel kunnen gebruiken over naar politie of andere instanties, gooi al dat andere oorlogstuig op de schroothoop en gebruik het geld dat we zo besparen voor nuttige dingen.

Met het sneuvelen van twee Nederlandse soldaten in Afghanistan in minder dan een week tijd lijken de wittebroodsweken van “onze jongens” daar nu definitief voorbij. We hebben lang kunnen blijven geloven dat het Nederland anders zou vergaan dan de Amerikanen, of de Britten of de Canadezen, dat wij wel in staat zouden zijn om een “opbouw missie” te blijven en geen “vecht missie”, maar die hoop lijkt nu vervlogen.

Niet dat deze hoop ooit meer dan ijdele hoop was. Misschien dat onder ideale omstandigheden een opbouw missie zin heeft, maar in de context van de Amerikaanse “war on terror”, die door veel Islamieten toch vooral asl een oorlog tegen de Islam wordt gezien, zeker na de invasie van Irak en zeker na de onthullingen over Guantanamo Bay en Abu Ghraib, als ook over soortgelijke Afghaanse gevangenissen, heeft zo’n missie helemaal geen kans. In deze situatie maakt het niet uit hoe goed je verstandhouding met de plaatselijke bevolking is, of hoe nobel je doelstellingen: utieindelijk blijf je de bezetter.

Zelf ben ik steeds van mening geweest dat de Amerikaanse oorlog tegen Afghanistan net zo’n misdaad was als de latere oorlog tegen Irak en dat Nederland er dus medeschuldig aan is, door bij te dragen aan de bezetting van een vreemd land. Het maakt niet uit of we een goede of een slechte bezetter zijn, we blijven een bezetter. Ik denk dus niet, zoals de officiele lezing schets, dat onze aanwezigheid het geweld zou beteugelen. Integendeel, onze aanwezigheid lokt juist geweld uit en alleen door het land te verlaten kan dit worden ingetoomd.

Tijdens de missie zelf hoorden we er weinig over, maar er komt steeds meer naar buiten wat erop wijst dat de Nederlandse militairen in Iraq, nog afgezien van het feit dat ze daar zaten ter ondersteuning van een illegale bezetting, zich toch niet zo netjes hebben gedragen als het ministerie van defensie heeft doen voorkomen. Het laatste nieuws is dat Nederlandse militairen van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst mogelijk hebben gemarteld.

Hierbij zou het niet alleen gaan om “zware drukmiddelen” als het gebruik van hoofdkappen om te blinddoeken, het wakker houden van gedetineerden d.m.v. waterspuiten of het draaien van keiharde muziek om onderling contact te verkomen, maar ook “echt” martelen, m.b.v. een stroomstok. Dat heeft in ieder geval één gevangene verteld.

Ik had het gemist, maar volgens Luchtvaartnieuws gaat het ministerie van defensie zes nieuwe CH-47F Chinook helikopters aanschaffen:

Nederland wordt na de Verenigde Staten de eerste gebruiker van de CH-47F. Het gaat om een aan de Nederlandse eisen aangepaste versie van dit toestel. Defensie beschikt op dit moment over elf Chinook-helikopters die de afgelopen jaren veelvuldig zijn ingezet voor crisisbeheersingsoperaties.

De aanschaf betekent een uitbreiding van de huidige vloot en voorziet in de vervanging van de twee toestellen die in 2005 zijn verongelukt tijdens hun missie in Afghanistan. Volgens de overeenkomst worden de toestellen afgeleverd tussen juli 2009 en januari 2010.

En die helikopters gaan dus zo’n slordige 389,5 miljoen euro kosten, volgens een eerder bericht. Zo zie je maar dat als het over militaire zaken gaat zelfs het meest zuinige kabinet geld als water uitgeeft.

Tsja, daar stonden we dan, met zo’n vijfduizend mensen verzameld op de Dam zaterdag, in de kou en in de regen. Niet echt ideaal demonstratieweer. Dat was vorig jaar, met de demonstratie tegen de toen nét begonnen oorlog in Afghanistan wel anders. Maar dat mocht de pret niet drukken. Ondanks de kou en de regen was de demonstratie zelf zeker geslaagd. De sfeer was goed zonder vervelende incidenten voor zover ik het kon overzien.

Zal deze demonstratie nu ook echt helpen?

Ja en nee.

Bush zal zeer zeker niet wakker liggen van het feit dat een paar duizend Nederlanders hun afkeur van zijn oorlogsplannen hebben laten blijken. Ook de Nederlandse regering zal aan deze demonstratie alleen niet echt veel waarde hechten. Iets anders wordt het als deze niet alleen staat, maar wordt gevolgd door meer en grotere demonstraties en door andere acties. De massale demonstraties van begin jaren tachtig hebben wel degelijk meegeholpen de komst van kruisraketten naar Nederland zodanig te vertragen dat ze gelijk weer weg konden worden gehaald: ondertussen was de Soviet “dreiging” al verdwenen…

Maar alleen af en toe demonstreren is niet voldoende om ervoor te zorgen dat Nederland zich ver van een oorlog met Irak houdt. Daar is meer voor nodig. Stemmen op een partij die de nieuwe oorlog niet ondersteund bijvoorbeeld, een partij als Groen Links of de SP.

Even terug naar de feitelijke demonstratie. Was deze een nou een succes of niet? De opkomst viel mij best wel tegen, maar daar is vooral het weer de schuldige van. Bemoedigend was de deelname van Groen Links ditmaal, en ook de zeer zichtbare deelname van de Jonge Socialisten, de PvdA jeugdafdeling die zich hiermee tegen de eigen partij verzette. De JS is in het algemeen veel linkser dan de mainstream PvdA en weet ook af en toe de partij in een wat linksere koers te sturen.

Rondje demonstratie:

• Het programma van de demo.
• Foto overzicht op Grenzeloos.org
• Foto verslagvan de gelijktijdige demo in Rotterdam
• Verslag van de demo in Rotterdam, op Indymedia
• Verklaring van de Raad van Kerken
• Toespraak van Jan Marijnissen